Quantcast

Το άρωμα της Άνοιξης στην Τουρκία: Oleoresin capsicum!

By | April 8, 2012 at 12:16 am | No comments | Featured, Opinion | Tags: , , ,

Από την  Ετζέ Τεμέλκουραν

 

O T. S. Elliot σίγουρα θα είχε αναθεωρήσει τον διάσημο στίχο του από την «Έρημη Χώρα» ότι «ο Μάρτιος είναι ο πιό πικρός μήνας»¹, αν είχε την τύχη να παρευρεθεί στον εορτασμό του Νεβρόζ στην Τουρκία. Θα έγραφε σίγουρα για το oleoresin capsicum, το κύριο συστατικό των δακρυγόνων, το οποίο έχει γίνει στις μέρες μας «η επίσημη τουρκική λιχουδιά». Το ποίημα θα μπορούσε να ήταν κάπως έτσι:

 

«ο Μάρτης είναι ο πιο πικρός μήνας

Αίμα βγάζει από την έρημη γη

Οι επιχειρήσεις και η αστυνομική βία, προειδοποιούν

Με το μίσος για τις μειονότητες και με την Ανοιξιάτικη βροχούλα»

 

Το Νεβρόζ δηλ. ο εορτασμός για τον ερχομό της Άνοιξης παραδοσιακά συνδέεται με τους Κούρδους. Τα τελευταία 30 χρόνια μάλιστα έχει έντονα πολιτικοποιηθεί εξαιτίας των πιέσεων που υφίσταται η Κουρδική μειονότητα. Κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου εκατοντάδες χιλιάδες Κούρδοι γιορτάζουν το Νεβρόζ στην μεγαλύτερη Κουρδική πόλη το Diyarbakir. Από τότε που η γιορτή απέκτησε πολιτικά χαρακτηριστικά, έγινε το μέσον για να εκδηλώνεται μαζικά η δυσαρέσκεια των Κούρδων προς το κράτος. Τελικά, όλοι αυτοί οι εορτασμοί κατέληξαν να θεωρούνται «τρομοκρατικές» ενέργειες, όχι μόνο για το επίσημο κράτος αλλά και γι’ αυτούς που ασπάζονται την εθνικιστική κρατική ρητορική για το Κουρδικό ζήτημα. Τούρκοι αξιωματούχοι προσπάθησαν να καθιερώσουν ένα «επίσημο» Νεβρόζ αλλά αυτοί οι «επίσημοι» εορτασμοί ήταν εντέλει αξιοθρήνητες απομιμήσεις.

 

Την δεκαετία του 90΄ το κράτος, συνέλαβε την ιδέα να «εκτουρκίσει» το Νεβρόζ. Αρχικά, άλλαξαν την ορθογραφία του Νεβρόζ σε Νεβρούζ και εν συνεχεία με πολύ περίεργο τρόπο, το επίσημο κράτος επανέγραψε την Ιστορία, διακυρήσσοντας ότι το Νεβρρούζ στην πραγματικότητα είναι μια Τουρκική εορτή! Τούρκοι αξιωματούχοι με την βοήθεια ομοίδεατών τους από άλλες Τουρκικές (Τουρκογενείς) Δημοκρατίες προσπάθησαν να εμπεδώσουν την «επίσημη» εκδοχή του Νεβρούζ. Φυσικά οι εορτασμοί δεν είχαν καμία σχέση με την παραδοσιακή Κουρδική γιορτή. Οι διορισμένοι Τούρκοι αξιωματούχοι μαζί με τους Τουρκογενείς ομοίδεάτες τους, μέσα στα καθώσπρέπει κουστούμια τους, που μετά βίας κάλυπταν τα στομάχια τους και χωρίς ίχνος αθλητικής ευλυγισίας, άρχισαν να χοροπηδούν πάνω απ’ τις φωτιές του Νεβρούζ με το καθώσπρέπει τουρκικό ήθος τους.  Και παρότι η επαναστατημένη Κουρδική νεολαία πηδούσε πάνω από φλεγόμενα ελαστικά, η προτίμηση των επισήμων ήταν να χοροπηδούν  πάνω από μια στοίβα τακτοποιημένων ξύλων. Κατά την πάροδο των ετών έχουν συμβεί και ατυχήματα, όπως καμένα κουστούμια και εκτεθειμένοι κρατικοί…πισινοί, αλλά αυτά δεν εμπόδισαν το επίσημο Τουρκικό κράτος να συνεχίζει να κάνει το Νεβρόζ το δικό του εορτασμό. Το ολοκαίνουργιο Νεβρούζ – με ου – αυτόματα δίχασε τους πολίτες σε δύο παρατάξεις και σύμπτυξε τον πολιτικό διάλογο στο « ή είσαι μαζί μας, ειδάλλως θα κάνουμε την ζωή σου μαύρη». Ωστόσο το Νεβρούζ ( με ου) πότε δεν κατάφερε να φτάσει τον ενθουσιασμό του Νεβρόζ (με ο). Αν και η πολιτική εξουσία κατάφερε να εξαφανίσει το –ο- νομότυπα. Με την επινόηση του –ου – η αστυνομική καταστολή θεωρήθηκε πράξη δικαίου, η διασπορά εθνοτικού μίσους από τα ΜΜΕ ελήφθη σαν κάτι φυσικό,  αν και κάποιες φορές το λιντσάρισμα στους Κούρδους πολίτες μεταφράζονταν ως «αυθόρμητες αντιδράσεις ευαίσθητων πολιτών»

 

«Ο επίσημος εορτασμός είναι στις 21 Μαρτίου» δήλωσε ο Υπουργός Εσωτερικών Idris Naim Sahin την προηγούμενη εβδομάδα. Η δήλωση αυτή μας υπενθύμισε πόσο ευαίσθητο είναι το Τουρκικό κράτος στον ακριβή καθορισμό της έναρξης της Άνοιξης. Ο Sahin ανέφερε ότι «η γιορτή πρέπει να γιορτάζεται αυτήν την ημερομηνία». Έτσι οι εορτασμοί για τις 18 του μήνα απαγορεύτηκαν και επισήμως. Κι επειδή οι Κουρδοι αποφάσισαν, μέσα στο Σαββατοκύριακο, να γιορτάσουν το Νεβρούζ στις 18 Μαρτίου, η απόφαση αυτή ήτανε πολύ ανελέητη κι η ένταση κλιμακώθηκε και ήταν εύκολο να προβλέψεις τα γεγονότα που θα ακολουθούσαν. Με εκατοντάδες Κούρδους πολιτικούς κρατούμενους στις φυλακές, αυτή την φορά το Νεβρούζ ήταν σίγουρο πώς θα εκδήλωνε προθέσεις που σιγόκαιγαν εδώ και πολύ καιρό. Έτσι άρχισε η γιορτή του μακελειού!

 

 

Ήταν σχεδόν απόγευμα στις 18 Μαρτίου όταν έφτασε η είδηση για τον πρώτο θάνατο. Το διοικητικό στέλεχος του κόμματος της Ειρήνης και της Δημοκρατίας (BDP) που αντιπροσωπεύει τους Κούρδους στην  Βούλη, ο Haci Zengin κουρδικής καταγωγής, ήταν νεκρός στην Κωνσταντινούπολη. Ο Haci Zengin υπέφερε από άσθμα και η παρατεταμένη εισπνοή δακρυγόνων τον οδήγησε σε ανακοπή καρδιάς. Αν και όλα τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς τράβηξαν χειρόφρενο εκείνη την μέρα για να εμποδίσουν τον Κουρδικό λαό στο να συμμετάσχει στον εορτασμό του Νεβρούζ, εντούτοις χιλιάδες άνθρωποι κατάφεραν να φτάσουν στο χώρο όπου θα γίνονταν οι εορτασμοί άλλα πιο πριν απ΄αυτόυς οι αστυνομικές δυνάμεις τους περίμεναν εκεί με δακρυγόνα. Γυναίκες και μικρά παιδιά δυσκολεύτηκαν να βρουν ένα ασφαλές καταφύγιο από την αστυνομική βία. Η μυρωδιά από τα δακρυγόνα γινόταν αισθητή χιλιόμετρα μακριά. Οι Ρόμποκοπς ήταν πολύ γενναιόδωροι στο θέμα βίας και οι συλλήψεις συνεχίσανε μέχρι το βράδυ. Στο Batman, μια νοτιοανατολική κουρδική πόλη, ένας πρώην βουλευτής κουρδικής καταγωγής και γνωστό δημόσιο πρόσωπο, διάσημο για την μετριοπαθή στάση του στην Τούρκο-κουρδική διαμάχη, ο Ahmet Turk (70 ετών) λίγο έλειψε να υποστεί καρδιακή ανακοπή. Ενόσω νοσηλευόταν, ο Nursel Aydogan, επίσης βουλευτής, δήλωσε στο ανεξάρτητο bianet.org ότι επιτέθηκαν με πέτρες στο αυτοκίνητό του οι αστυνομικοί με πολιτικά και ότι ο Ahmet Turk ξυλοκοπήθηκε άγρια από μερικούς αστυνομικούς. Σε δέκα διαφορετικά μέρη η αστυνομία παρεμπόδισε τους εορτασμούς και συνέλαβε άγνωστο αριθμό ατόμων. Εντωμεταξύ στο Diyarbakir πάνω από 500.000 άτομα πέρασαν από τα οδοφράγματα της αστυνομίας προκειμένου να φτάσουν στο χώρο που διεξάγονταν οι εορτασμοί. Ήταν αδύνατον από την μεριά της αστυνομίας να συγκρατήσει το πλήθος που συγκεντρώθηκε. Στην Cizre, μια απομακρυσμένη Κουρδική πόλη, ένας αστυνομικός τραυματίστηκε σοβαρά και τελικά υπέκυψε στο νοσοκομείο.

 

Την επαύριο, τα ΜΜΕ αναφέρονταν μόνο στα σπασμένα τζάμια στις στάσεις των λεωφορείων στην Κωνσταντινούπολή. Καμιά εφημερίδα ή τηλεοπτικός οργανισμός εθνικής εμβέλειας, δεν ανέφερε κάτι για το πλήθος στο Diyarbakir και για το αυτό που συγκεντρώθηκε εκεί ήταν δύο φορές μεγαλύτερο απ’ αυτό της πλατείας Ταχρίρ. Όμως το πιο σοβαρό συνέβη την επόμενη ήμερα. Η Δημοτική Αρχή του Εγιούπ στην Κωνσταντινούπολή ξεκίνησε τους εορτασμούς για το Νεβρόζ στις 19 Μαρτίου. Την ώρα που τα μέλη του BDP συμμετείχαν στην κηδεία του εκλειπόντος συντρόφου τους Haci Zengin, νεαρά κορίτσια από τις Τουρκικές Δημοκρατίες – που προφανώς δεν είχαν επίγνωση του πολιτικού παιχνιδιού που παιζόταν – χόρευαν και μαζί τους Τούρκοι αξιωματούχοι προσπαθούσαν να υπερπηδήσουν τις φωτιές του Νεβρόζ, εκπληρώνοντας τοιουτοτρόπως το καθήκον τους επί σκηνής. Οι «ευαίσθητοι Τούρκοι πολίτες» προέβαιναν σε εικονικές τελετές μίσους στο Διαδίκτυο εναντίον των «τρομοκρατών», οι οποίοι μετέτρεψαν το «Νεβρόζ» τους σε αιματοχυσία. Το Facebook και το Twitter γέμισαν από απειλές κατά τις ζωής αυτών που τόλμησαν να εκφράσουν το σοκ τους από την υπερβολική χρήση βίας εκ μέρους της αστυνομίας εναντίον πολιτών Κουρδικής καταγωγής.

 

Η μυρωδιά του oleoresin capsicum ακόμα πλανάται στον αέρα. Είναι δύσκολο να γράφεις, αλλά ακόμα πιο δύσκολο είναι να μην τυφλωθείς από το δηλητήριο του μίσους.

 

Από το «Έρημη χώρα, 4 κουαρτέτα και άλλα ποιήματα» T. S Elliot .διασκευή & μετάφραση Suphi Aytimur. Εκδόσεις: Adam Yayinlari ¹

 

Εκδόθηκε στο El Akhbar. Σε μετάφραση από τα Αγγλικά του Ευαγγέλια Κατρινακη

About the Author

Ece Temelkuran Ece Temelkuran

Born 1973 in Turkey, Ece Temelkuran is one of Turkey’s best-known journalists and political commentators. Her investigative journalism books broach subjects that are highly controversial in Turkey, such as Kurdish and Armenian issues, the women's movement, and political prisoners. She has published widely and won numerous awards for her work, including the Pen for Peace Award and Turkish Journalist of the Year. Also she was a visiting fellow at the University of Oxford’s Reuters Institute for the Study of Journalism. As a writer she published ten books and two of her books; Deep Mountain, Across the Turkish-Armenian Divide and Book of the Edge has been also published in English. Muz Sesleri (The Sound of Bananas) will be published in Arabic soon. Follow her on Twitter @ETemelkuran

Comments

© 1999-2014 The Globe Times. All rights reserved.

%d bloggers like this: